آموزش آبیاری
آبیاری قطره‌ای چیست؟ مزایا و قطعات سامانه
۲۷ شهریور ۱۴۰۴ · 8 دقیقه مطالعه
آبیاری قطره‌ای آب را با دبی کم و پیوسته، درست در محل ریشه می‌رساند. به‌جای خیس کردن کل سطح مزرعه، رطوبت فقط جایی تأمین می‌شود که گیاه واقعاً نیاز دارد. همین یک اصل، مصرف آب، رشد علف هرز و یکنواختی محصول را تغییر می‌دهد.
مزایای آبیاری قطره‌ای
اگر سامانه درست طراحی و فیلتر شود، این مزایا در مزرعه، باغ و گلخانه تکرارپذیر هستند:
صرفه‌جویی در آب
تبخیر سطحی و رواناب کمتر می‌شود. در مقایسه با غرقابی یا بارانی، معمولاً همان عملکرد با آب کمتر به‌دست می‌آید؛ به‌ویژه در اقلیم گرم و بادخیز.
رطوبت یکنواخت در ریشه
هر گیاه سهم مشخصی از آب می‌گیرد. تنش خشکی در انتهای خط کمتر می‌شود و رشد یکدست‌تر است؛ به شرط فشار و دبی درست.
کاهش علف هرز و بیماری برگ
فاصله ردیف‌ها خشک می‌ماند، پس علف هرز کمتر جوانه می‌زند. برگ خیس نمی‌شود و بیماری‌های قارچی ناشی از رطوبت شاخساره کاهش می‌یابد.
کودآبیاری دقیق
کود محلول همراه آب به ناحیه ریشه می‌رسد. هدررفت کود کمتر است و می‌توان برنامه تغذیه را با دور آبیاری هماهنگ کرد.
کار روی شیب و خاک سبک
با قطره‌چکان مناسب و تنظیم فشار، روی زمین ناهموار هم می‌توان آبیاری کرد بدون اینکه آب در گودی جمع شود یا از پشته بگریزد.
کاهش نیروی کار و زمان
پس از نصب، باز و بسته کردن شیر یا کنترلر جایگزین آبیاری دستی می‌شود. شیفت شب و گشت مزرعه برای جابه‌جایی لوله کمتر لازم است.
قطعات سامانه قطره‌ای
یک سامانه قطره‌ای فقط نوار تیپ نیست. کیفیت آب، فشار و اتصال‌ها همان‌قدر مهم‌اند که خود قطره‌چکان.
-
1
منبع آب و پمپ
تأمین دبی و فشارچاه، استخر یا شبکه شهری. پمپ باید دبی کل قطره‌چکان‌ها به‌علاوه افت مسیر را پوشش دهد؛ کمبود فشار انتهای خط را تشنه می‌گذارد.
-
2
فیلتر
محافظت از گرفتگیفیلتر توری، دیسکی یا شن، ذرات معلق را می‌گیرد. آب چاه و استخر بدون فیلتراسیون مناسب، قطره‌چکان را خیلی زود مسدود می‌کند.
-
3
شیر فلکه و شیر یک‌طرفه
کنترل زونهاهر قطعه زمین باید جداگانه قطع و وصل شود. شیر یک‌طرفه از برگشت کود یا آب آلوده به منبع جلوگیری می‌کند.
-
4
تنظیم‌کننده فشار
ثبات دبینوار تیپ و بسیاری از قطره‌چکان‌ها در بازه فشار مشخص کار می‌کنند. فشار زیاد باعث ترکیدگی و دبی بیش از حد می‌شود.
-
5
تزریق کود (ونتوری یا پمپ دوز)
تغذیه همراه آبکود محلول را با نسبت کنترل‌شده وارد خط می‌کند. بعد از کودآبیاری باید خط را با آب خالی شست تا رسوب نماند.
-
6
لوله اصلی و فرعی
انتقال آبلوله پلی‌اتیلن یا لی‌فلت آب را از ایستگاه تا ردیف‌ها می‌برد. قطر لوله باید با دبی زون هم‌خوان باشد تا افت فشار زیاد نشود.
-
7
اتصالات
آب‌بندی مسیرکمربند، سه‌راه، زانو، استارت و درپوش مسیر را کامل می‌کنند. نشتی در اتصال یعنی فشار از دست‌رفته و آبیاری غیر یکنواخت.
-
8
لوله فرعی یا نوار تیپ
توزیع روی ردیفنوار تیپ برای زراعت ردیفی و لوله ۱۶ میلی‌متری با قطره‌چکان برای باغ و گلخانه رایج است. فاصله خروجی‌ها باید با فاصله بوته یکی باشد.
-
9
قطره‌چکان
خروج آب در ریشهدبی معمولاً ۲ تا ۸ لیتر در ساعت است. مدل تنظیم‌شونده فشار روی زمین ناهموار یکنواخت‌تر کار می‌کند؛ مدل ساده ارزان‌تر است اما به فشار حساس‌تر.
-
10
هواگیر و شیر تخلیه
سلامت خطهواگیر از ضربه قوچ و خالی شدن خط جلوگیری می‌کند. شیر انتهای نوار برای شست‌وشوی رسوب و جلبک ضروری است.
-
11
کنترلر یا تایمر
زمانبندیدور و مدت آبیاری را ثابت نگه می‌دارد. در گلخانه و باغ، برنامه منظم بهتر از آبیاری «حسی» است؛ به‌خصوص وقتی کود هم تزریق می‌شود.
اگر تازه شروع می‌کنید، اول کیفیت آب و مساحت زون را مشخص کنید، بعد فیلتر و قطر لوله را انتخاب کنید، و در پایان نوع نوار یا قطره‌چکان را. کشت‌دریپ قطعات این مسیر را تأمین می‌کند؛ برای انتخاب سایز و دبی می‌توانید قبل از خرید مشاوره بگیرید.
مشاهده محصولات آبیاریمقالههای دیگر
راهنمای انتخاب نوار تیپ: فاصله، ضخامت و نوع پلاک
فاصله قطره‌چکان، ضخامت دیواره و پلاکدار یا درزدار بودن نوار تیپ را بر اساس محصول و طول ردیف انتخاب کنید.
فیلتر توری، دیسکی یا هیدروسیکلون؟ انتخاب بر اساس کیفیت آب
گرفتگی قطره‌چکان معمولاً از فیلتر ضعیف شروع می‌شود. نوع فیلتر را با منبع آب و نوع ذرات انتخاب کنید.
لوله پلی‌اتیلن و لی‌فلت: سایز را با دبی زون انتخاب کنید
قطر لوله اصلی اگر کوچک باشد انتهای مزرعه فشار ندارد. لی‌فلت و پلی‌اتیلن را بر اساس دبی، طول مسیر و فشار کار ببندید.
اتصالات قطره‌ای: از استارت تیپ تا سه‌راهی، نشتی را از کجا بگیرید
بیشتر افت فشار مزرعه از اتصال شل است، نه از پمپ. استارت، کمربند و درپوش را درست ببندید تا خط یکنواخت بماند.
کودآبیاری با قطره‌ای: ونتوری، شست‌وشوی خط و جلوگیری از رسوب
کود محلول همراه آب به ریشه می‌رسد؛ اگر غلظت و شست‌وشو اشتباه باشد، قطره‌چکان رسوب می‌گیرد.